Leven in de Delta | Veranderende rivieroevers

Op 10 december 2025 organiseerde OMI het middagprogramma Leven in de Delta, in aansluiting op de manifestatie Building Bridges. De bijeenkomst bestond uit presentaties, een workshop, een tour en een afsluitende discussie over de historie en toekomst van de Rotterdamse rivierdelta.

Aanleiding voor het programma was de aangekondigde derde stadsbrug, die grote ruimtelijke en landschappelijke gevolgen heeft voor het poldergebied De Esch en omgeving. De middag bewoog zich van plannen en historische perspectieven via toekomstdenken naar concrete ontwerpvoorstellen voor de rivieroevers.

Historisch perspectief

Planoloog Dries Zimmermann en architect-onderzoeker Jelmer Teunissen belichtten De Esch ieder vanuit een eigen invalshoek. Zimmermann ging in op de betekenis van de toekomstige derde stadsbrug en plaatste deze in de traditie van eerdere oeververbindingen, die steeds sterke verstedelijking teweegbrachten. Tegelijkertijd wees hij erop dat de huidige tijdgeest anders is: met meer aandacht voor rivieroevers als verblijfsplek, voor getijdennatuur en voor nieuwe vormen van mobiliteit.

Teunissen plaatste De Esch in een breder historisch perspectief van de Nederlandse omgang met het landschap: van draslandschap naar territorium en van landwinning naar eigendom. Hij verbond dit aan vragen over sociaalruimtelijke rechtvaardigheid, klimaatrechtvaardigheid en intergenerationele verantwoordelijkheid.

Toekomstdenken vanuit alternatieve perspectieven

Ontwerper Ester van der Wiel en landschapsarchitect Anna Fink werden door de moderator bevraagd over hun manier van werken. Beiden lieten zien hoe toekomstdenken kan worden ingezet om het gesprek over de delta te openen vanuit onverwachte invalshoeken.

Anna Fink presenteerde haar speculatieve onderzoek naar de toekomst van De Esch, gebaseerd op fictieve personages. In het routeverhaal De honden hadden het al langer door wordt een mogelijke toekomst verkend vanuit het perspectief van de hond. In deze verbeelding functioneren honden als bemiddelaars tussen mens en landschap en herinneren zij de stad aan de vele verhalen die in de bodem liggen opgeslagen. Met een deel van de deelnemers maakte zij een wandeling door De Esch om dit perspectief letterlijk te ervaren.

Ester van der Wiel beschreef haar praktijk als een manier van werken die radicaal vertrekt vanuit het landschap zelf. Zij benadrukte dat de delta alleen begrepen kan worden wanneer ontwerpers zich onderdeel maken van het systeem: niet boven het water ontwerpen, maar erin. Dat betekent werken met uiteenlopende perspectieven – van vissers en schippers tot trekvogels, riet en bevers – en de oever niet langer zien als grens, maar als een gedeeld leefvlak voor mens en meer-dan-mens.

Wateratlas Rotterdam: een toekomstperspectief

Architect en stedenbouwkundige Marco Vermeulen sloot de middag af met een optimistisch perspectief op de toekomst van de rivier in de stad. Hij presenteerde de Wateratlas Rotterdam, waarin uiteenlopende gebruiksmogelijkheden van de Nieuwe Maas worden verkend.

De rivier wordt hierin gezien als een grote openbare ruimte voor iedereen: van stenige kades naar groene parken, van monofunctionele kantoren naar multifunctioneel gebruik en van grootschaligheid naar diversiteit. Als concreet voorbeeld noemde hij de Boompjes, die sinds de wederopbouw fungeert als een stedelijke snelweg langs het water. In zijn visie kan deze waterkering transformeren tot een natuurlijke en aantrekkelijke verblijfsplek. Daarmee fungeert zij als voorbode voor een bredere transformatie van de rivier, de stad en de delta.

Overzicht ontwerpend onderzoeken

De volgende ontwerpend onderzoeken en perspectieven stonden centraal in het programma:

• Historisch en planologisch onderzoek naar De Esch – Dries Zimmermann en Jelmer Teunissen.
• Speculatief toekomstonderzoek De Esch / routeverhaal De honden hadden het al langer door – Anna Fink.
• Workshop en ontwerpend onderzoek naar eco-sociale oeverontwikkeling – Ester van der Wiel.
• Wateratlas Rotterdam – Marco Vermeulen.