Op verkenning in het Groninger landschap – dag 2

In het kader van het Actieprogramma Ruimtelijk Ontwerp organiseert GRAS in 2025 en 2026 een vijftal bijeenkomsten rondom bestaand ontwerpend onderzoek. In 2025 ontving Stichting Coördinatie Lokale Architectuurinitiatieven de opdracht vanuit het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap om in heel Nederland hierover een maatschappelijk dialoog te organiseren. GRAS coördineert landsdeel Noord, en gaat twee dagen op verkenning in het Groninger landschap.

De landbouw in Nederland bevindt zich in woelig vaarwater. Stikstofuitstoot, vervuiling van bodem en water, verlies van biodiversiteit, klimaatverandering, hoge grondprijzen, een steeds meer op efficiëntie gerichte productie, bodemerosie en verzuring door zware machines, overmatig mestgebruik – de problemen stapelen zich op. Dat vraagt om een integrale ruimtelijke visie, om samenwerkingen tussen sectoren en om ontwerpgericht denken. Alleen zo kunnen we duurzaamheid, voedselzekerheid en landschapskwaliteit met elkaar verbinden.

Met dat in gedachten startte het College van Rijksadviseurs in 2020 drie onderzoeken naar landschapsinclusieve landbouw. De pilot in het Groningse De Marne is er een van, en laat een zien hoe landbouw en landschap elkaar in 2050 kunnen versterken. De Marne is een kleigebied in Noord-Groningen waar vooral pootaardappelen worden verbouwd. De huidige landbouw is hoogproductief, maar ook kwetsbaar. Zo neemt de bodemkwaliteit in De Marne af, is de biodiversiteit laag en staat de waterkwaliteit onder druk.

De Marne is helaas maar een van de vele voorbeelden van gebieden waar het anders moet… maar ook waar het anders kán! Dat laatste laten een aantal boeren aan de waddenkust al zien. Zo verbouwt Landgoud op een paar honderd meter van de kwelder op biologische wijze hun gewassen. Verderop zitten andere boerenbedrijven die het licht allang hebben gezien. En ook aan de Friese kant van het Lauwersmeer gebeurt het nodige.

Met de ontwerpmanifestatie Sponsland uit 2021 werd al aandacht gevraagd voor thema’s als klimaatadaptatie, cultuurhistorie en landbouwtransitie in de stad en provincie Groningen. Het gelijknamige boek dat naar aanleiding van de manifestatie werd gemaakt, bevat diverse inspirerende plannen, stuk voor stuk het resultaat van ontwerpend onderzoek. Een daarvan is De Eetbare Waddenkust van Flux, waarin het landschapsarchitectenbureau een oplossing biedt voor klimaatverandering en ruimte schept voor een gevarieerd flora-, fauna- en voedsellandschap.

De tweede dag gaan we verder waar we de eerste dag gebleven waren, met als verschil dat we deze keer op de fiets door het landschap trekken. Dat doen we opnieuw met landschapsarchitecten Mathijs Dijkstra (LAOS) en Lieke Jildou de Jong (Landscape Collected), aangevuld met de ontwerpers en initiatiefnemers van de bovengenoemde studies. Onderweg bezoeken we onder meer ‘boeren in transitie’. Aan het eind van de dag koppelen we de ervaringen van twee dagen expeditie aan elkaar.

We beginnen en eindigen ook deze tweede dag bij Op Maarhuizen. De dag duurt van 10.00 tot 17.00 uur en is inclusief lunch en borrel. Het definitieve programma volgt snel.

Aanmelden

Ben je erbij? Meld je alvast aan via sanne@platformgras.nl. Geef daarbij ook aan of je donderdag 12 februari, vrijdag 13 februari of allebei de dagen van de partij bent. Heb je allergieën, stel ons daarvan dan even op de hoogte.